قبل از سفارش سایت کسبوکار، این سؤالها را بپرسید
سؤالهایی که قبل از امضای قرارداد طراحی سایت باید بپرسید: نمونهکار زنده، میزبانی در ایران، مالکیت دامنه، پشتیبانی و دموی رایگان.

هر هفته با صاحب کسبوکاری صحبت میکنم که قبلاً برای سایتش پول داده و حالا نمیداند رمز ورود پنل کجاست، سایت روی گوشی بههم ریخته، یا کسی که آن را ساخته دیگر جواب تلفن نمیدهد. مشکل معمولاً از روز اول شروع شده؛ از جلسهای که در آن سؤالهای درست پرسیده نشد.
من سایتها و نرمافزارهایی مثل سیستم سفارش آنلاین کافه باراما و صندوق فروشگاهی سپهر را ساختهام و از هر دو طرف میز دیدهام که کجا کار خراب میشود. اینجا سؤالهایی را مینویسم که پیشنهاد میکنم قبل از امضای قرارداد از هر طراح یا برنامهنویسی بپرسید؛ از جمله خود من.
اول بپرسید: نمونهکار واقعی دارید که الان کار کند؟
عکس و اسلاید کافی نیست. از او بخواهید سایتی را نشانتان دهد که همین حالا آنلاین است و یک کسبوکار واقعی هر روز با آن کار میکند. بعد خودتان آن را روی گوشی باز کنید، دکمهها را بزنید و ببینید سرعتش چطور است.
مثلاً وقتی دربارهی کافه باراما حرف میزنم، میگویم دقیقاً چه کاری میکند: سفارش آنلاین، نمایش کالری و پروتئین و کربوهیدرات و چربی برای هر غذا، جمع ارزش غذایی سبد خرید، صفحهی آشپزخانه و اپ پیک. ویدیوی دمو هم در صفحهی باراما هست. شما هم باید از هر سازندهای همینقدر جزئیات بخواهید.
سؤالهای این بخش:
- کدام سایت یا نرمافزار شما الان در حال استفاده است؟
- میتوانم با صاحب آن کسبوکار صحبت کنم؟
- در آن پروژه دقیقاً چه بخشی کار خود شما بوده؟
سایت در ایران و روی گوشی درست کار میکند؟
خیلی از سایتها روی لپتاپ سازنده عالیاند و روی گوشی مشتری، آن هم با اینترنت ایران، یا کند باز میشوند یا نیمهکاره. بیشتر مشتریهای شما سایت را روی موبایل میبینند، پس طراحی باید اول برای گوشی باشد و بعد برای کامپیوتر.
یک نکتهی فنی هم هست که کمتر کسی میپرسد: سایت به سرویسهای خارجی وابسته است یا نه؟ فونت گوگل، گوگل آنالیتیکس یا reCAPTCHA در شرایط فیلترینگ میتوانند باعث شوند صفحه دیر بالا بیاید یا فرم ارسال نشود. سایتهایی که من میسازم روی سروری داخل ایران با HTTPS اجرا میشوند، فونتها روی همان سرور است و از این سرویسها استفاده نمیکنم؛ حتی فرم درخواست دمو با پیامک به من خبر میدهد.
سؤالهای این بخش:
- سایت روی چه سروری و در کدام کشور میزبانی میشود؟
- HTTPS دارد؟
- به فونت، اسکریپت یا سرویس خارجی وابسته است؟
- طراحی اول برای موبایل انجام میشود؟

مالکیت: دامنه، رمزها و کد مال کیست؟
این مهمترین بخش است و معمولاً فراموش میشود. دامنه باید به اسم خود شما ثبت شود، نه به اسم سازنده. دسترسی پنل مدیریت و هاست را هم باید داشته باشید، حتی اگر فعلاً از آن استفاده نکنید.
اگر روزی با سازنده به توافق نرسیدید یا او در دسترس نبود، باید بتوانید سایت را به نفر دیگری بسپارید. پس قبل از شروع بپرسید چه چیزی در پایان کار به شما تحویل داده میشود.
بعد از تحویل چه میشود؟ پشتیبانی را روشن کنید
سایت هیچوقت «تمام» نمیشود. قیمتها عوض میشود، محصول جدید اضافه میشود، کارمند تازهای میآید که باید کار با پنل را یاد بگیرد، یا ایرادی پیدا میشود که فقط در استفادهی روزانه دیده میشود. وقتی صندوق فروشگاهی سپهر را جایگزین نرمافزار قبلی فروشگاه کردم، بخش زیادی از کار بعد از نصب و در همان روزهای اول فروش بود.
برای همین من برای پروژههایم شش ماه پشتیبانی رایگان در نظر میگیرم. شما هم از هر سازندهای بپرسید:
- پشتیبانی بعد از تحویل چند ماه است و شامل چه کارهایی میشود؟
- اگر سایت از کار افتاد، از چه راهی و چقدر سریع جواب میدهید؟
- تغییرات کوچک بعدی، مثل اضافه کردن یک صفحه، چطور حساب میشود؟
قبل از پرداخت، دمو ببینید
بهترین راه برای قضاوت دربارهی یک نرمافزار این است که قبل از پول دادن با آن کار کنید. دمو یعنی نسخهای که بتوانید باز کنید، چند سفارش آزمایشی ثبت کنید، گزارشها را ببینید و از کارمندتان بخواهید با آن کار کند. اگر کارمند شما در ده دقیقهی اول گیج شد، احتمالاً در ماههای بعد هم گیج میماند.
از سازنده بپرسید آیا میتواند دمویی نزدیک به کار شما نشان دهد؛ مثلاً اگر کافه دارید، سفارش آنلاین و صفحهی آشپزخانه، و اگر فروشگاه دارید، اسکن بارکد و چاپ فیش. من همیشه قبل از هر تصمیمی دموی رایگان نشان میدهم.

چکلیست قبل از امضای قرارداد
- یک نمونهکار زنده دیدهام و خودم روی گوشی امتحانش کردهام
- میدانم سایت کجا میزبانی میشود و HTTPS دارد
- مطمئنم سایت به سرویسهای خارجی که در ایران مشکل دارند وابسته نیست
- دامنه به نام خودم ثبت میشود و دسترسیها به من تحویل داده میشود
- مدت و دامنهی پشتیبانی بعد از تحویل کتبی مشخص شده است
- قبل از پرداخت، دموی کار را دیدهام و کارمندم هم با آن کار کرده است
اگر میخواهید همین سؤالها را از من هم بپرسید، خوشحال میشوم. اول دمو را ببینید و بعد تصمیم بگیرید: درخواست دموی رایگان.
چیزی شبیه این میخواهید؟
از کسبوکارتان بگویید
مقالههای دیگر

اول موبایل: چرا مشتریهای شما سایتتان را روی گوشی میبینند
مسیر بیشتر مشتریهای یک کسبوکار محلی از گوشی شروع میشود. در این مطلب توضیح میدهم طراحی «اول موبایل» یعنی چه و در پروژههایم چطور آن را رعایت میکنم.
خواندن
سئو برای کسبوکار کوچک در ایران: عنوان، توضیحات و محتوای واقعی
چرا سایت کسبوکار شما در گوگل پیدا نمیشود؟ پایههای سئو به زبان ساده: عنوان و توضیحات هر صفحه، محتوای واقعی و نکتههای فنی مخصوص اینترنت ایران.
خواندن
صفحهی آشپزخانه و اپ پیک: سفارش بعد از پرداخت کجا میرود؟
بعد از اینکه مشتری پول را میدهد، سفارش باید بدون رونویسی به آشپزخانه و بعد به پیک برسد. از تجربهی ساختن صفحهی آشپزخانه و اپ پیک کافه باراما میگویم.
خواندن