سایتی که در ایران با فیلترینگ هم باز می‌شود
چرا خیلی از سایت‌ها در ایران کند یا نیمه‌کاره باز می‌شوند و چطور با سرور داخلی، HTTPS و حذف سرویس‌های خارجی مثل Google Fonts و reCAPTCHA سایتی پایدار بسازیم.
اگر در ایران کسب‌وکار دارید، احتمالاً این صحنه را دیده‌اید: مشتری می‌گوید «سایت‌تان باز نمی‌شود» یا «صفحه سفید مانده و فقط می‌چرخد». شما از گوشی خودتان امتحان می‌کنید و گاهی باز می‌شود، گاهی نه. بیشتر وقت‌ها مشکل از خود سایت نیست؛ از چیزهایی است که سایت برای باز شدن به آن‌ها وابسته است و پشت فیلترینگ یا اختلال اینترنت گیر می‌کنند.
من سایت‌ها و نرم‌افزارهایی که برای کسب‌وکارها می‌سازم، از جمله سیستم سفارش آنلاین کافه باراما در شیراز، را از اول طوری طراحی می‌کنم که به این وابستگی‌ها تکیه نکنند. در این مقاله توضیح می‌دهم این یعنی چه و قبل از ساخت یا تحویل گرفتن سایت، چه چیزهایی را باید بپرسید.
چرا یک سایت سالم در ایران کند یا خراب باز می‌شود؟
یک صفحهٔ وب فقط یک فایل نیست. وقتی کسی سایت شما را باز می‌کند، مرورگر او ده‌ها فایل کوچک دیگر هم دریافت می‌کند: فونت، اسکریپت آمار بازدید، کد ضد ربات فرم‌ها، نقشه، دکمه‌های شبکه‌های اجتماعی و چیزهای دیگر. خیلی از این فایل‌ها از سرورهای خارجی می‌آیند.
وقتی یکی از این سرویس‌ها در ایران فیلتر یا کند باشد، مرورگر منتظر می‌ماند. نتیجه این است که:
- صفحه دیر نمایش داده می‌شود یا مدتی بدون متن می‌ماند، چون فونت از خارج نمی‌رسد.
- فرم تماس یا ثبت سفارش کار نمی‌کند، چون کد ضد ربات آن بارگذاری نشده.
- دکمه‌ای که به یک اسکریپت خارجی وابسته است، اصلاً واکنش نشان نمی‌دهد.
صاحب کسب‌وکار معمولاً از این‌ها خبر ندارد، چون شاید خودش با فیلترشکن سایت را باز می‌کند و همه‌چیز درست دیده می‌شود. ولی مشتری عادی بدون فیلترشکن همان صفحهٔ خراب را می‌بیند.
سرور داخل ایران با HTTPS
اولین تصمیم، محل میزبانی است. سایت‌هایی که من راه‌اندازی می‌کنم روی سروری داخل ایران اجرا می‌شوند و همه با HTTPS کار می‌کنند. سرور داخلی یعنی مسیر رسیدن مشتری ایرانی به سایت کوتاه‌تر است و به مسیرهای بین‌المللی که در زمان اختلال اول از همه دچار مشکل می‌شوند، وابسته نیست.
HTTPS هم انتخابی نیست. قفل کنار آدرس سایت به مشتری اطمینان می‌دهد که اطلاعاتی که وارد می‌کند، مثل شماره تلفن یا آدرس تحویل سفارش، رمزنگاری‌شده منتقل می‌شود. مرورگرها هم سایت‌های بدون HTTPS را «ناامن» نشان می‌دهند و این برای اعتماد مشتری بد است.
هیچ وابستگی خارجی‌ای که با فیلترینگ می‌شکند
مهم‌ترین بخش کار همین‌جاست. در سایت‌هایی که می‌سازم از این سرویس‌ها استفاده نمی‌کنم:
- Google Fonts؛ فونت‌ها روی همان سرور خود سایت قرار می‌گیرند، پس متن فارسی همیشه با فونت درست و بدون انتظار نمایش داده می‌شود.
- Google Analytics؛ سایت برای باز شدن منتظر هیچ اسکریپت آماری خارجی نمی‌ماند.
- reCAPTCHA و سرویس‌های مشابه؛ فرم‌ها برای کار کردن به هیچ سرویس خارجی نیاز ندارند.
- و به‌طور کلی هر سرویس خارجی دیگری که در شرایط فیلترینگ از کار می‌افتد.
یک مثال واقعی: فرم «درخواست دموی رایگان» در سایت ldora.org وقتی پر می‌شود، پیامک می‌فرستد. پیامک در ایران قابل‌اتکاست و به سرویس خارجی وابسته نیست، پس درخواست مشتری گم نمی‌شود.
اپلیکیشن بدون وابستگی به فروشگاه‌های خارجی
همین منطق برای اپلیکیشن هم صدق می‌کند. در کافه باراما، اپ اندروید مشتری‌ها مستقیم از سایت خود کافه دانلود می‌شود، نه از Google Play. برای آیفون هم سایت به شکل وب‌اپ قابل نصب کار می‌کند و مشتری می‌تواند آن را روی صفحهٔ اصلی گوشی‌اش اضافه کند، بدون اینکه به App Store نیاز باشد.
این یعنی مشتری برای نصب یا به‌روزرسانی اپ شما به فروشگاهی که ممکن است در دسترس نباشد یا حساب ایرانی را نپذیرد، وابسته نیست. اگر می‌خواهید ببینید این سیستم در عمل چطور کار می‌کند، ویدیوی دموی کافه باراما را ببینید.
چطور سایت فعلی‌تان را امتحان کنید
لازم نیست برنامه‌نویس باشید تا بفهمید سایت‌تان چقدر به سرویس‌های خارجی وابسته است. چند آزمایش ساده:
- فیلترشکن را خاموش کنید و سایت را با اینترنت همراه باز کنید. آیا متن‌ها با فونت درست و سریع نمایش داده می‌شوند؟
- فرم تماس یا سفارش را پر کنید و ارسال کنید. آیا واقعاً به دست شما می‌رسد؟
- از کسی که سایت را ساخته بپرسید سایت روی چه سروری است و آیا داخل ایران است یا نه.
- بپرسید آیا از Google Fonts، Google Analytics یا reCAPTCHA استفاده شده است.
- اگر اپ دارید، ببینید مشتری بدون Google Play و App Store هم می‌تواند آن را نصب کند یا نه.
چک‌لیست سایتی که در ایران پایدار می‌ماند
- میزبانی روی سرور داخل ایران
- HTTPS فعال روی همهٔ صفحه‌ها
- فونت‌ها روی سرور خود سایت، نه از سرویس خارجی
- بدون Google Analytics، reCAPTCHA و اسکریپت‌های خارجی دیگر که با فیلترینگ می‌شکنند
- فرم‌هایی که با پیامک خبر می‌دهند
- اپ اندروید قابل دانلود از سایت خودتان و وب‌اپ قابل نصب برای آیفون
- آزمایش منظم سایت بدون فیلترشکن، از دید مشتری عادی
جمع‌بندی
سایتی که فقط با فیلترشکن درست کار می‌کند، برای بیشتر مشتری‌های شما عملاً خراب است. خبر خوب این است که با چند تصمیم درست در زمان ساخت، می‌شود سایتی داشت که در روزهای عادی و روزهای پراختلال به یک شکل باز شود.
اگر می‌خواهید سایت یا سیستم کسب‌وکارتان این‌طور ساخته شود، یا می‌خواهید قبل از هر تصمیمی نمونهٔ کار را ببینید، درخواست دموی رایگان بدهید تا با هم بررسی کنیم.
چیزی شبیه این می‌خواهید؟